You are here

Sem VI - India in world politics

"The world is not just different; the very structure of the international order is undergoing a profound transformation. American nationalism, the rise of China, the saga of Brexit and the rebalancing of the global economy are often cited as the more dramatic examples of change. In fact, the phenomenon is far more pervasive than just these illustrations. We have seen the return of old empires like Russia, Iran or Turkey. The Middle East is in ferment, even by its exceptionally volatile standards. The centrality of ASEAN to Asia is not what it is used to be. Demographic and economic trends in Africa are giving that continent a greater salience. South America is again a battleground for ideas. But we are also talking beyond geographies and orthodox politics. What defines power and determines national standing is also no longer the same. Technology, connectivity and trade are at the heart of new contestations. In a more constrained and interdependent world, competition has to be pursued perforce more intelligently. The global commons is also more in disputation as multilaterism weakens. Even climate change is a factor, contributing to geopolitics amongst others by the opening of an Arctic passage. In short, change is upon us as never before."

-Excerpts from External Affairs Minister Subrahmanyam Jaishankar's speech at the 4th Ramnath Goenka Lecture, November 14, 2019

Paper 4 – International Relations

Sem 6 – India in World Politics


Module 1 – Foreign Policy and Diplomacy

a. Definition and objectives
b. Diplomacy – Role, Types and Changing nature
c. Determinants of foreign policy with reference to India

Module 2 - India and the major powers

Beginning with the three major powers you will deal with 21 countries in this semester including eight SAARC countries and ten ASEAN member states.
a. USA
b. Russia
c. China

Module 3 – India and her neighbours

a. India and SAARC
b. Pakistan and Bangladesh

Module 4 – India and International organisations

a. India’s role in United Nations
b. India and ASEAN

पेपर क्र. 4 – आंतरराष्ट्रीय संबंध
सेमीस्टर – 6 जागतिक राजकारणातील भारताचे स्थान

या अभ्यासक्रमावर आधारित पुस्तकाची किंडल आवृत्ती पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा.

1 परराष्ट्र धोरण आणि राजनय

a. व्याख्या आणि उद्दीष्टे
b. राजनय – भूमिका, प्रकार आणि बदलते स्वरुप
c. भारतीय परराष्ट्र धोरणाचे निर्धारक घटक

2 भारत आणि महासत्ता

a. अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने (युएसए)
b. रशिया
c. चीन

3 भारत आणि भारताचे शेजारी

a. भारत आणि सार्क
b. पाकिस्तान आणि बांग्लादेश

4 भारत आणि आंतरराष्ट्रीय संघटना

a. भारताची संयुक्त राष्ट्रांमधील भूमिका
b. भारत आणि आसियान

मुंबई विद्यापीठ प्रश्नपत्रिका
एप्रिल २०१९
सेमीस्टर ६ – जागतिक राजकारणातील भारताचे स्थान
वेळ – ३ तास गुण – १००

विशेष सूचना – १) सर्व प्रश्न अनिवार्य आहेत.
२) प्रत्येक प्रश्नाला २० गुण आहेत.

1. परराष्ट्र धोरणाची व्याख्या द्या. भारताच्या परराष्ट्र धोरणाचे निर्धारक घटक कोणते आहेत ?
राजनय म्हणजे काय ? राजनयाची भूमिका आणि बदलते स्वरुप याची चर्चा करा.

2. भारत आणि अमेरिका यांच्यामधील सहकार्याच्या आणि संघर्षाच्या क्षेत्रांचे विश्लेषण करा.
भारताचे चीन संबंधीचे धोरण स्पष्ट करा.

3. भारत-पाकिस्तान संबंधातील मुख्य प्रश्न स्पष्ट करा.
सार्कमुळे विभागीय सहकार्य साध्य करण्यामध्ये कसे शक्य झाले आहे ?

4. भारताच्या संयुक्त राष्ट्रांमधील भूमिकेचे टीकात्मक विश्लेषण करा.
आसियानचे प्रादेशिक विकासासंबंधीचे योगदान अधोरेखित (highlight) करा.

5. टीपा लिहा (कोणत्याही दोन)
a. भारत रशिया संबंध
b. सिमला करार
c. भारताचे “पूर्वेकडे काम करा” धोरण
d. राजनयाचे प्रकार

University Question Papers

  1. University question paper - Set 1 - Old pattern 75 marks but still you can use the questions for practice.

Fatal error: Class 'Drupal\form_builder\FormBase' not found in /home/content/09/9170209/html/pol/sites/all/modules/form_builder/form_builder.module on line 360